Melatonin là gì? Liều dùng, tác dụng phụ và loại bán ở VN
Melatonin là gì? Đó là hormone mà tuyến tùng trong não tiết ra vào ban đêm. Nó báo cho cơ thể biết sắp tới giờ ngủ. Ở Việt Nam, bạn sẽ gặp melatonin dưới hai dạng: thực phẩm bảo vệ sức khỏe ở nhà thuốc và một vài loại thuốc đã có số đăng ký.
Tóm tắt nhanh
- Hai con đường ở Việt Nam. Viên bổ sung đăng ký với Cục An toàn thực phẩm, còn thuốc đăng ký với Cục Quản lý Dược.
- Một viên trên kệ chứa nhiều melatonin hơn mức thấp trong thử nghiệm. Đây chỉ là phép chia lượng chất trong viên, không so tác dụng. Bảng tính nằm ở phần liều.
- Tác dụng có nhưng nhỏ. Một phân tích gộp thấy người dùng ngủ nhanh hơn khoảng bảy phút so với giả dược.
- Kẹo dẻo hay lệch nhãn. Ở Mỹ, lượng đo được chênh rất xa so với con số in trên hộp.
Nguồn: Wade và cộng sự, Curr Med Res Opin 2007, PMID 17875243; Cục Quản lý Dược, cơ sở dữ liệu công bố giấy đăng ký thuốc, tìm "melatonin"; Ferracioli-Oda và cộng sự, PLoS One 2013, PMID 23691095; Cohen và cộng sự, JAMA 2023, PMID 37097362
Melatonin là gì và nó làm gì trong cơ thể
Cơ thể tự làm ra melatonin, chủ yếu vào ban đêm. Hormone này đóng vai trò như một chiếc đồng hồ. Nó gửi tín hiệu rằng trời đã tối và giấc ngủ sắp đến. Một thử nghiệm ở Scotland mô tả melatonin vừa là tín hiệu báo cho cơ thể biết ngày và đêm, vừa báo trước giờ ngủ.
Lượng melatonin về đêm thường giảm theo tuổi. Nhóm nghiên cứu ở MIT ghi nhận người lớn tuổi thường ngủ kém hơn và có ít melatonin trong máu về đêm hơn. Hai thử nghiệm chúng tôi dẫn ở phần liều đều chọn người từ 50 hoặc 55 tuổi trở lên.
Người ta dùng melatonin dạng uống cho hai việc chính. Việc thứ nhất là mất ngủ. Việc thứ hai là lệch múi giờ sau chuyến bay dài, gọi là jet lag.
Nguồn: Wade và cộng sự, Curr Med Res Opin 2007, PMID 17875243; Zhdanova và cộng sự, J Clin Endocrinol Metab 2001, PMID 11600532; Herxheimer và Petrie, Cochrane 2002, PMID 12076414
Melatonin là thuốc hay thực phẩm chức năng ở Việt Nam?
Câu trả lời là cả hai, tùy sản phẩm. Chúng tôi đã tra ở cả hai cơ quan của Bộ Y tế ngày 23 tháng 10 năm 2026.
- Dạng thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Viên Nature's Bounty ở Long Châu có giấy tiếp nhận số 8946/2019/ĐKSP. Giấy do Cục An toàn thực phẩm cấp ngày 15 tháng 7 năm 2019, ghi tên sản phẩm là thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Nhãn cũng nói rõ đây không phải thuốc, nên không dùng để thay cho việc chữa bệnh.
- Dạng thuốc. Chúng tôi gõ từ khóa melatonin vào cơ sở dữ liệu công bố giấy đăng ký thuốc của Cục Quản lý Dược và nhận 4 kết quả. Đó là Melapyri của Soha Vimex, hiệu lực tới ngày 2 tháng 12 năm 2030. Tiếp theo là Keikai của Đạt Vi Phú, số 893110703724, hiệu lực tới ngày 1 tháng 8 năm 2027. Hai số còn lại là Melasoft của Ampharco U.S.A và một số cũ của Keikai.
Vì vậy, câu "melatonin không phải là thuốc" chỉ đúng với từng sản phẩm bổ sung, không đúng với chính chất melatonin ở Việt Nam. Trang của Cục Quản lý Dược cũng lưu ý đây là dữ liệu cấp số gốc, chưa gồm các thay đổi hay thu hồi về sau.
Có một điều chúng tôi chưa kiểm chứng được. Đó là Keikai có thuộc nhóm thuốc kê đơn hay không, vì chúng tôi chưa đối chiếu danh mục thuốc không kê đơn. Pharmacity ghi sản phẩm này cần tư vấn từ dược sĩ. Khi chúng tôi đọc lại trang ngày 23 tháng 10 năm 2026, giá ghi là 80.000đ một hộp 6 vỉ x 10 viên.
Nguồn: Cục An toàn thực phẩm, giấy tiếp nhận 8946/2019/ĐKSP (bản do Long Châu đăng); Cục Quản lý Dược, cơ sở dữ liệu công bố giấy đăng ký thuốc, tìm "melatonin"; Pharmacity, trang thuốc Keikai, đọc lại 23/10/2026: 80.000đ một hộp
Liều melatonin trong các nghiên cứu trên người
Không có một liều chuẩn duy nhất. Mỗi thử nghiệm chọn mức riêng, cho một nhóm người riêng. Khung dưới đây chép đúng các mức mà từng nghiên cứu đã dùng.
Theo các thử nghiệm và tổng quan trên người mà chúng tôi đã đọc trên PubMed, các mức đã dùng là:
Thử nghiệm ở MIT, 2001 (người trên 50 tuổi): 0,1 mg, 0,3 mg và 3 mg, uống 30 phút trước giờ ngủ, mỗi mức một tuần
Thử nghiệm ở Scotland, 2007 (354 người từ 55 đến 80 tuổi): 2 mg dạng phóng thích kéo dài, uống 2 giờ trước giờ ngủ, trong 3 tuần
Tổng quan Cochrane về lệch múi giờ, 2002: 0,5 mg đến 5 mg mỗi ngày, gần giờ ngủ ở nơi đến
Tổng quan 37 thử nghiệm, 2019: từ 0,15 mg đến 12 mg mỗi ngày
Disclaimer: các con số trên mô tả những gì từng nghiên cứu đã làm với nhóm người của họ. Chúng không phải là liều dành cho bạn, và chúng tôi không chọn liều cho ai.
Thử nghiệm năm 2001 có một kết quả đáng chú ý. Mức ở giữa, mà nhóm tác giả gọi là liều sinh lý, đã đưa melatonin trong máu về mức bình thường của ban đêm và cải thiện hiệu quả giấc ngủ. Mức thấp nhất và mức cao nhất cũng cải thiện giấc ngủ. Nhưng mức cao nhất gây hạ thân nhiệt và giữ melatonin trong máu cao tới tận ban ngày. Ở nhóm ngủ bình thường, không mức nào làm thay đổi giấc ngủ.
Với lệch múi giờ, Cochrane ghi rằng các mức trong khoảng trên cho hiệu quả gần như nhau, trừ việc người dùng 5 mg ngủ nhanh hơn và ngủ ngon hơn người dùng 0,5 mg. Mức cao hơn khoảng đó không cho thấy thêm lợi ích. Dạng phóng thích kéo dài kém hiệu quả hơn trong bối cảnh này.
Chúng tôi tự làm một phép chia đơn giản. Lấy hàm lượng của từng viên bán ở Việt Nam chia cho mức sinh lý trong thử nghiệm năm 2001, và cho mức thấp nhất của khoảng Cochrane. Phép chia chỉ so lượng chất trong một viên với hai con số đó. Nó không so tác dụng, vì các nghiên cứu khác nhau về người tham gia, mục đích và dạng viên.
Dựa trên hàm lượng in trên các trang sản phẩm và hai mức thấp trong nghiên cứu ở trên, phép chia của chúng tôi cho ra:
| Một viên | Gấp mấy lần 0,3 mg | Gấp mấy lần 0,5 mg |
|---|---|---|
| 3 mg | 10 lần | 6 lần |
| 5 mg | 16,7 lần | 10 lần |
| 6 mg | 20 lần | 12 lần |
Disclaimer: đây chỉ là phép chia của chúng tôi để thấy khoảng cách giữa nhãn và nghiên cứu. Nó không nói viên nào tốt hơn, và không phải lời khuyên bẻ viên hay đổi liều.
Nguồn: Zhdanova và cộng sự, J Clin Endocrinol Metab 2001, PMID 11600532; Wade và cộng sự, Curr Med Res Opin 2007, PMID 17875243; Herxheimer và Petrie, Cochrane 2002, PMID 12076414; Besag và cộng sự, CNS Drugs 2019, PMID 31722088
Các loại melatonin đang bán ở Việt Nam
Ngày 23 tháng 10 năm 2026, chúng tôi tìm từ khóa melatonin trên trang của Long Châu, Pharmacity, An Khang và Watsons. Chúng tôi mở từng trang sản phẩm có melatonin. Bảng dưới chép tên, phân loại, số đăng ký và giá đúng như các trang đó ghi.
Theo các trang sản phẩm chúng tôi đọc ngày 23 tháng 10 năm 2026, hàm lượng mỗi viên là:
| Nơi bán | Sản phẩm | Mỗi viên | Phân loại | Số đăng ký | Giá |
|---|---|---|---|---|---|
| Nhà thuốc Long Châu | Nature’s Bounty Melatonin | 5 mg | Thực phẩm bảo vệ sức khỏe | 8946/2019/ĐKSP | 210.000 đ |
| Pharmacity | NU-HEALTH Melatonin | 6 mg | Thực phẩm bảo vệ sức khỏe | 361/2019/ĐKSP | 220.000 đ |
| Pharmacity | Faroson Sleep Cycle | 3 mg | Thực phẩm bảo vệ sức khỏe | 1920/2023/ĐKSP | 395.000 đ |
| Watsons | Pharmekal (Nature’s Bounty) Melatonin | 5 mg | Tên ghi "Thuốc", phần mô tả ghi không phải là thuốc | Không ghi trên trang | 210.000 đ |
| Pharmacity | Keikai (Đạt Vi Phú) | 3 mg | Thuốc đã đăng ký | 893110703724 (tra ở Cục Quản lý Dược) | 80.000 đ |
Disclaimer: hàm lượng và giá là những gì các nhà bán ghi vào ngày chúng tôi đọc, và có thể đổi theo lô. Bảng không xếp hạng sản phẩm nào và không phải gợi ý mua.
Pharmacity và An Khang cũng bán viên Nature's Bounty với cùng mức giá như Long Châu. An Khang còn có trang UBB Melatonin cộng B6, nhưng trang này ghi đã ngừng kinh doanh, nên chúng tôi không đưa vào bảng.
Mỗi trang đều in cách dùng. Chúng tôi chép lại đúng lời của nhãn trong khung dưới.
Theo trang sản phẩm và tờ hướng dẫn mà các nhà bán đăng, cách dùng in trên nhãn là:
Keikai, thuốc (melatonin 3 mg): người lớn 1 viên mỗi ngày, uống sau ăn hoặc 1 đến 2 giờ trước khi ngủ, có thể dùng tới 13 tuần
Nature's Bounty (melatonin 5 mg): 1 viên mỗi ngày khi đi ngủ, dành cho người trưởng thành
NU-HEALTH (melatonin 6 mg): 1 viên mỗi ngày trước khi đi ngủ
Faroson Sleep Cycle (melatonin 3 mg cùng các thành phần khác): người lớn 1 viên trước khi ngủ 30 phút
Trang Watsons ghi thêm: tối đa 10 mg mỗi ngày và không nên dùng quá 90 ngày
Disclaimer: đây là chữ in trên nhãn và trang bán hàng, không phải nhận định của chúng tôi về liều an toàn hay hiệu quả cho bạn. Thuốc Keikai cần theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Có một điểm lạ trên trang Watsons. Tên sản phẩm bắt đầu bằng chữ "Thuốc", nhưng ngay phần mô tả lại ghi sản phẩm này không phải là thuốc. Trong khi đó, Long Châu xếp chính viên đó vào nhóm thực phẩm chức năng, kèm giấy tiếp nhận của Cục An toàn thực phẩm.
Nguồn: Nhà thuốc Long Châu, trang Melatonin của Nature’s Bounty; Pharmacity, trang NU-HEALTH Melatonin; Pharmacity, trang Faroson Sleep Cycle; Pharmacity, trang thuốc Keikai, đọc lại 23/10/2026: 80.000đ một hộp; Watsons, trang Pharmekal Melatonin
Chúng tôi tự kiểm tra: nhà thuốc khác sàn thương mại điện tử
Nhiều người tìm melatonin loại hàm lượng cao hoặc dạng kẹo dẻo. Trên bốn chuỗi nhà thuốc, chúng tôi không thấy hai loại này. Vì vậy chúng tôi tìm thêm trên Lazada cùng ngày và đếm 20 tên sản phẩm đầu tiên của mỗi lượt tìm.
| Điều chúng tôi đếm | Kết quả |
|---|---|
| Chuỗi nhà thuốc có bán ít nhất một sản phẩm melatonin | 4 trên 4 |
| Sản phẩm melatonin in số giấy tiếp nhận ngay trên trang của chuỗi | 3 trên 5 |
| Kẹo dẻo melatonin trong kết quả tìm "melatonin" của 4 chuỗi | 0 |
| Tên sản phẩm Lazada ghi 10 mg (tìm "melatonin 10mg") | 20 trên 20 |
| Tên sản phẩm Lazada có chữ kẹo dẻo hoặc gummies (tìm "melatonin 10mg") | 14 trên 20 |
| Tên sản phẩm Lazada có chữ kẹo dẻo hoặc gummies (tìm "melatonin gummies") | 19 trên 20 |
| Tên sản phẩm Lazada ghi loại cho trẻ em (cùng lượt tìm) | 3 trên 20 |
| Tên sản phẩm Lazada ghi số đăng ký (cả hai lượt tìm) | 0 trên 40 |
Tóm lại bằng số: 0 kẹo dẻo trong kết quả của 4 chuỗi nhà thuốc, so với 14 trên 20 và 19 trên 20 tên sản phẩm ở hai lượt tìm trên Lazada. Chúng tôi chỉ đọc tên sản phẩm, không mở từng gian hàng. Vì vậy chúng tôi không biết các gian hàng đó có số đăng ký trên trang chi tiết hay không.
Ngày 23 tháng 10 năm 2026, trong 8 trang đứng đầu Google Việt Nam cho từ khóa melatonin, chúng tôi đọc được chữ của 7 trang. Kết quả tìm kiếm thay đổi theo ngày, nên đây chỉ là ghi nhận của ngày hôm đó. Không trang nào nêu tên một loại thuốc melatonin đã đăng ký ở Việt Nam.
Nguồn: Lazada, kết quả tìm "melatonin 10mg", đọc 23/10/2026; Lazada, kết quả tìm "melatonin gummies", đọc 23/10/2026; Nhà thuốc Long Châu, trang Melatonin của Nature’s Bounty; Cục Quản lý Dược, cơ sở dữ liệu công bố giấy đăng ký thuốc, tìm "melatonin"
Kẹo dẻo melatonin và độ chính xác của nhãn
Hai nghiên cứu đã đem sản phẩm melatonin đi đo trong phòng thí nghiệm. Đây là kết quả đo lượng chất có thật trong sản phẩm, không phải liều dùng.
- Kẹo dẻo ở Mỹ, 2023. Nhóm tác giả đo 25 loại kẹo. Lượng melatonin đo được nằm trong khoảng từ 74% đến 347% so với nhãn. Chỉ 3 trong 25 loại sai lệch không quá 10%.
- Viên bổ sung ở Canada, 2017. Nhóm tác giả đo 31 sản phẩm. Lượng melatonin lệch từ thấp hơn nhãn 83% tới cao hơn nhãn 478%. Tám sản phẩm còn chứa serotonin, một chất không có trên nhãn.
Về trẻ em, chúng tôi chỉ nêu những gì nguồn ghi. Bài trên JAMA viết rằng trẻ dùng kẹo dẻo melatonin có thể nuốt phải một lượng khó đoán trước. Tờ hướng dẫn của Keikai ghi không dùng cho người dưới 18 tuổi, và nhãn Faroson ghi không dùng cho trẻ dưới 16 tuổi. Ba tên sản phẩm trên Lazada tự ghi là dành cho trẻ em. Đó là lời của người bán, chúng tôi không kiểm chứng.
Hai nghiên cứu trên đều làm với hàng bán ở Bắc Mỹ. Ngày 23 tháng 10 năm 2026, chúng tôi tìm trên PubMed với từ khóa "melatonin AND vietnam" và nhận 21 kết quả. Không bài nào trong đó đo lượng melatonin trong sản phẩm bán ở Việt Nam.
Nguồn: Cohen và cộng sự, JAMA 2023, PMID 37097362; Erland và Saxena, J Clin Sleep Med 2017, PMID 27855744; PubMed, tìm "melatonin AND vietnam", 23/10/2026: 21 kết quả; Pharmacity, trang thuốc Keikai, đọc lại 23/10/2026: 80.000đ một hộp; Pharmacity, trang Faroson Sleep Cycle
Tác dụng phụ của melatonin
Tổng quan năm 2019 gộp 37 thử nghiệm có giả dược. Các tác dụng phụ được ghi nhận nhiều nhất là:
- Buồn ngủ ban ngày, khoảng 1,66% người dùng.
- Đau đầu, khoảng 0,74%.
- Chóng mặt, khoảng 0,74%.
- Hạ thân nhiệt, khoảng 0,62%.
Phần lớn các tác dụng này tự hết sau vài ngày, hoặc hết khi ngưng dùng. Nhóm tác giả không thấy tác dụng phụ nào đe dọa tính mạng. Tuy vậy, họ cũng viết rằng thiếu thử nghiệm dài hạn, nên chưa thể kết luận về việc dùng liên tục trong thời gian dài.
Tờ hướng dẫn của Keikai liệt kê các tác dụng ít gặp, tức có thể xảy ra ở khoảng 1 trên 100 người. Trong đó có bồn chồn, ác mộng, đau đầu, chóng mặt, tăng huyết áp, buồn nôn, khô miệng và ngứa. Tờ này cũng dặn ngưng thuốc và báo bác sĩ ngay nếu bị đau ngực.
Thời điểm uống cũng quan trọng. Cochrane ghi rằng uống sai giờ, vào đầu ngày, dễ gây buồn ngủ và làm chậm việc làm quen với giờ ở nơi đến.
Nguồn: Besag và cộng sự, CNS Drugs 2019, PMID 31722088; Pharmacity, trang thuốc Keikai, đọc lại 23/10/2026: 80.000đ một hộp; Herxheimer và Petrie, Cochrane 2002, PMID 12076414
Ai cần thận trọng khi dùng melatonin
- Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú. Nhãn Nature's Bounty ở Long Châu và tờ hướng dẫn Keikai đều ghi người đang có thai hoặc đang nuôi con bằng sữa mẹ không nên dùng.
- Người bị động kinh hoặc đang dùng warfarin. Cochrane nêu các ca bệnh cho thấy hai nhóm này có thể gặp hại.
- Người đang dùng thuốc khác. Tờ Keikai kể tên fluvoxamin, cimetidin, kháng sinh nhóm quinolon, rifampicin, estrogen, carbamazepin, thuốc ngủ như zolpidem và rượu, cùng một số nhóm khác.
- Người lái xe hoặc vận hành máy. Tờ Keikai ghi thuốc có thể gây buồn ngủ, còn nhãn Faroson ghi không dùng cho người vận hành máy móc hay làm việc trên cao.
- Người bệnh gan, thận hoặc bệnh tự miễn. Tờ Keikai ghi chưa có nghiên cứu ở các nhóm này và thuốc không được khuyến cáo cho họ.
Nếu bạn đang dùng một loại thuốc nào đó, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi thêm melatonin. Họ là người nắm rõ toa thuốc của bạn.
Nguồn: Nhà thuốc Long Châu, trang Melatonin của Nature’s Bounty; Pharmacity, trang thuốc Keikai, đọc lại 23/10/2026: 80.000đ một hộp; Herxheimer và Petrie, Cochrane 2002, PMID 12076414; Pharmacity, trang Faroson Sleep Cycle
Câu hỏi thường gặp
Melatonin có phải là thuốc ngủ không?+
Ở Việt Nam, melatonin có mặt ở hai dạng. Phần lớn sản phẩm trên kệ là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, có giấy tiếp nhận của Cục An toàn thực phẩm và ghi rõ không phải là thuốc. Bên cạnh đó, Cục Quản lý Dược có cấp số đăng ký thuốc cho Keikai, Melapyri và Melasoft. Tờ hướng dẫn của Keikai ghi chỉ định là điều trị ngắn hạn chứng mất ngủ nguyên phát ở người từ 55 tuổi.
Uống melatonin mỗi ngày có tốt không?+
Nghiên cứu chưa trả lời được câu này cho thời gian dài. Một tổng quan năm 2019 về 37 thử nghiệm cho biết phần lớn nghiên cứu chỉ kéo dài bốn tuần trở xuống. Vì thiếu dữ liệu dài hạn, nhóm tác giả chưa kết luận được về việc dùng liên tục. Một phân tích gộp năm 2013 thấy tác dụng không mất đi khi dùng tiếp, nhưng mức tác dụng là nhỏ.
Uống melatonin bao lâu thì ngưng?+
Các thử nghiệm không đặt ra một mốc ngưng chung cho mọi người. Riêng thuốc Keikai, tờ hướng dẫn có ghi thời gian tối đa của một đợt dùng và dặn báo bác sĩ nếu không đỡ sau ba tuần. Mốc này nằm trong khung nhãn thuốc ở trên. Ai đã mất ngủ kéo dài thì cần một bác sĩ tìm nguyên nhân.
Uống melatonin có hại không?+
Tổng quan 37 thử nghiệm ghi nhận ít tác dụng phụ, chủ yếu nhẹ đến vừa: buồn ngủ ban ngày, đau đầu, chóng mặt và hạ thân nhiệt. Bài tổng quan Cochrane nêu các ca bệnh cho thấy người bị động kinh và người đang dùng warfarin có thể gặp hại. Các nhãn chúng tôi đọc ở Việt Nam đều loại trừ người đang có thai hoặc đang nuôi con bằng sữa mẹ.
Kẹo dẻo melatonin có chính xác như nhãn không?+
Không phải lúc nào cũng vậy. Một phân tích đăng trên JAMA năm 2023 đo 25 loại kẹo dẻo bán ở Mỹ và thấy lượng melatonin dao động từ 74% đến 347% so với nhãn. Chỉ 3 trong 25 loại nằm trong khoảng sai lệch 10%. Nhóm tác giả viết rằng trẻ em dùng loại kẹo này có thể nuốt phải một lượng khó đoán trước.
Nguồn: Cục Quản lý Dược, cơ sở dữ liệu công bố giấy đăng ký thuốc, tìm "melatonin"; Besag và cộng sự, CNS Drugs 2019, PMID 31722088; Ferracioli-Oda và cộng sự, PLoS One 2013, PMID 23691095; Herxheimer và Petrie, Cochrane 2002, PMID 12076414; Cohen và cộng sự, JAMA 2023, PMID 37097362
Bài liên quan về giấc ngủ
Trang này tóm lại những gì nghiên cứu, nhãn sản phẩm và cơ quan quản lý ghi về melatonin. Trang mang tính giáo dục, không chẩn đoán và không thay cho ý kiến của bác sĩ. Mất ngủ kéo dài có nhiều nguyên nhân, và bác sĩ có thể giúp tìm hiểu nguyên nhân.